Akrabalık Terimlerinin Türkçe ve Almanca Çevirisinin Kültürdilbilimsel Karşılaştırması

Authors : Sueda Özbent

Pages : 333-348

Doi:10.46250/kulturder.1762738

View : 77 | Download : 193

Publication Date : 2025-12-10

Article Type : Research Paper

Abstract :Dil, yalnızca bir iletişim aracı değil, aynı zamanda kültürün taşıyıcısıdır. Bu bağlamda, kültürdilbilim dilin kültürel boyutlarını anlamada önemli bir araştırma alanı sunar. Çeviri edinci aynı zamanda kültür edincini gerektirir. Kültürü gözetmeden yapılan bir çeviri işlevsel olmaktan uzaktır ve hatta yanlış anlaşılmalara sebep olur. Kültürdilbilim tam da bu noktada çeviribilime katkı sağlayabilir. Türkçede oldukça ayrıntılı ve toplumsal işlevselliği yüksek, akrabalık terimleri sistemi bulunmaktadır. Bu terimler kültüre gömülü olup yalnızca biyolojik ilişkileri değil, aynı zamanda sosyal statüyü, iletişim biçimini ve kültürel normları da yansıtır. Bu terimler hitap biçimi olarak da kullanıldıklarından Almancadaki işlevlerinden ayrışır. Almanca ise daha sadeleştirilmiş ve genellikle cinsiyet ayırt eden daha az sayıda akrabalık terimine sahiptir. Bu durum, iki dil arasında yapılan çevirilerde özellikle akrabalık terimlerinin aktarımında ciddi zorluklara yol açmaktadır. Bu çalışmada, yeni bir bilim dalı olan kültürdilbilim temel alınarak aile ve akrabalık terimlerinin kullanımı ve anlamlandırılması incelenmiştir. Ayrıca, Anna Wierzbicka’nın “Doğal Anlambilim Modeli” (NSM - Natural Semantic Metalanguage) ile “kültürel anahtar sözcükler” üzerinde durulmuş ve kültürdilbiliminin çeviribilime olası katkıları araştırılmıştır. Akrabalık terimleri anlambirimcik çözümlemeden sonra milli kültürel değerleri bakımından karşılaştırmalı olarak analiz edilmiştir. Ayrıca Türkçedeki akrabalık kavramlarının Almancaya çevirisinde karşılaşılan başlıca problemler karşılaştırmalı örneklerle ele alınıp çözüm stratejileri tartışılmıştır.
Keywords : kültürdilbilim, çeviri, Anna Wierzbicka, akrabalık terimleri, kültürel anahtar sözcükler

ORIGINAL ARTICLE URL