Intermodal and Intermedial Translation of Songs in Stage and Film Musicals: Application of an Integrated Approach in Turkish Context

Authors : Neslihan KANSUYETKİNER, Mehmet ŞAHİN

Pages : 341-378

Doi:10.26650/LITERA2021-938947

View : 40 | Download : 17

Publication Date : 2022-05-23

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu çalışma, kiplikler arası ve ortamlar arası çeviri çeşitliliği çerçevesinde, şarkı çevirilerine yönelik çok kipli bütüncül bir yaklaşımı sunmayı ve uygulamayı ve söz konusu yaklaşım aracılığıyla, göstergesel kaynakların birbiriyle etkileşim hâlinde yaratabileceği anlamın ayrılmaz bir bütün olarak ele alınabileceğini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Çalışmanın odak noktasını Türkiye’de hem müzikal tiyatro hem de müzikal film olarak çevirilmiş olan Damdaki Kemancı (Fiddler on the Roof) oluşturmaktadır. Eserin çözümlenmesi için Halliday’in Dizgeci İşlevsel Dilbilgisinden, Kress ve van Leeuwen’ın metin ve görsel dilbilgisini birleştirdiği bütüncül yaklaşımından ve van Leeuwen’ın (1999) müzik çözümlemesi çerçevesinden oluşan üçlü bir model oluşturulmuştur. Öte yandan, Türkiye’deki müzikal geleneğinin sunduğu tablo, müzikal filmlerdeki şarkı çevirilerinde televizyonların bir dönem devlet tekelinde olması nedeniyle istikrarlı bir seçimle daha çok karma çevirilerin yapıldığı yönündedir. Tiyatro müzikallerinde ise çeviri stratejilerinin daha geniş bir yelpazeye yayılması çoklu göstergelerin yer aldığı popüler sanat gösterimlerindeki, ideolojik ve ekonomik temellere dayalı uygulamalardan kaynaklanan dalgalanmalara ışık tutmaktadır. Derinlemesine çokkipli çözümlememiz, bütünleşik bir yaklaşımın müzikallerin edimsel ve anlatımsal boyutlarında birbiriyle kesişen gösterme sürecinin (semiyosis) potansiyel yoğunluğunu ortaya çıkarmıştır. Çokkipli çözümleme sayesinde ortaya çıkan bu yeni boyutlar yeni beceriler, bilgiler ve okuryazarlık gerekirmekte ve böylelikle çeviribiliminin sınırlarını genişletmektedir.
Keywords : Şarkı çevirisi, müzikaller, çokkiplilik, kiplikler arası çeviri, ortamlar arası çeviri

ORIGINAL ARTICLE URL