Within the Scope of Right to Fair Trial the Principle of “Forum Necessitatis” and Its Effect on Turkish International Jurisdiction Rules

Authors : Gizem PERÇİN

Pages : 677-692

Doi:10.33433/maruhad.907281

View : 30 | Download : 12

Publication Date : 2021-06-30

Article Type : Research Paper

Abstract :Mahkemeye erişim hakkı, adil yargılanma hakkı kapsamında yer alan ve sınırları Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararları ile belirlenen bir insan hakkıdır. Yabancılık unsuru içeren uyuşmazlıklarda devletlerin milletlerarası yetki kurallarının olumsuz çatışması, davacının davasını açacak bir mahkemeyi bulamaması sonucunu doğurur. Tarafların anlaşarak yetki sözleşmesi de yapmadığı bir durumda, mahkemeye erişim hakkı ihlal edilen davacı ancak forum necessitatis ilkesinin devreye girmesi ile milletlerarası yetkili bir mahkemeye ulaşabilir. Forum necessitatis ilkesinin uygulanması ile bir devlet mahkemesinin yetkilendirilebilmesi için bir başka devlette uyuşmazlık konusu davanın açılmasının imkansız olması ve forum necessitatis ilkesine başvuracak devlet ile uyuşmazlık arasında makul bir bağlantının bulunması gerekmektedir. İstisnai nitelik taşıyan forum necessitatis ilkesinin geniş yorumlanması devletlerin aşkın yetki kurallarına başvurmasına sebep olacaktır. Bu durum ise, davalının savunma hakkına zarar verebileceği gibi bu tür mahkemelerden verilen kararların tanınması ve tenfizine de engel olacaktır. Söz konusu olumsuzlukların yaşanmaması bakımından forum necessitatis ilkesinin sınırlarının dikkatlice çizilmesi büyük önem arz etmektedir. Bu çalışmada Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin forum necessitatis ilkesini incelediği kararları irdelenecek, Avrupa Birliği düzenlemeleri ve bazı ülke hukuklarındaki konuya ilişkin hükümlere değinilecektir. Son olarak Türk Hukuku’nda konuya ilişkin yargı kararları açıklanarak, milletlerarası yetki kurallarında bu ilkenin yansıması olup olmadığı tespit edilmeye çalışılacaktır.
Keywords : Mahkemeye erişim Hakkı, Forum Necessitatis, Adil yargılanma hakkı, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, Milletlerarası Yetki

ORIGINAL ARTICLE URL