TATAR TÜRKÇESİNDE DUYGU PARÇACIKLARININ İŞLEVLERİ ÜZERİNE: BİT, İÇ, LE/LA, LEBASA/LABASA

Authors : Gamze Çimen

Pages : 1591-1614

Doi:10.12981/mahder.1602327

View : 43 | Download : 102

Publication Date : 2025-09-28

Article Type : Research Paper

Abstract :Tatar Türkçesinde, sözlüksel ve dil bilgisel görevleri bakımından Türkiye Türkçesine her zaman doğrudan aktarılamayan bazı yapılar bulunmaktadır. Bu yapılar Tatar Türkçesinde parçacık (Tat. kisekçe) adıyla yardımcı sözlerin bir grubu olarak ele alınırlar. İşlevleri bakımından kendi içinde çeşitli şekillerde sınıflandırılan parçacıkların alt gruplarından biri bit, iç, lA ve lAbasa duygu parçacıklarından (Tat. emoşçiyonal’ kisekçeler) oluşur. Duygu parçacıkları esasen konuşur tarafından kurulan cümlede bildirilen haberi bir bütün olarak yahut yanında geldiği söz ya da söz grubunun anlamını kuvvetlendirmek, doğrulamak ya da onaylamak üzere kullanılır. Aslında parçacıklar kullanılmadan da kurulabilecek cümlelerde, parçacıkların kullanılmasıyla cümleye konuşurun duygularıyla ilgili birtakım bilgiler ilave edilir. Bu durumda duygu parçacıkları bağlam bağlantılı olarak işlevleri bakımından çeşitlenirler. Söz dizimsel yönden genellikle cümle sonunda yer alırlar ancak bazen belli bir yargıyı ya da nesneyi belirginleştirmek üzere cümlenin içinde veya başında yer alabilirler. Tatar Türkçesinde yardımcı sözlerin bir grubunu oluşturan ve işlevsel yönden bağlama göre çeşitlenen duygu parçacıkları başka bir dile aktarılırken her zaman sözlüksel ya da dil bilgisel olarak belirli, sabit söz birimler aracılığıyla doğrudan aktarılamayabilirler. Bazı durumlarda da söz konusu parçacıkların kullanımının Kazan Tatar Türkçesine özgü kullanım alanı olduğu anlaşılır. Dolayısıyla bu çalışmada duygu parçacıklarının işlevleri Kazan Tatar Türkçesi cümleler aracılığıyla tespit edilmeye çalışılmıştır.
Keywords : Tatar Türkçesi, Parçacık, “bit iç lA lAbasa” Parçacıkları, Duygu Parçacıkları, Yardımcı Söz

ORIGINAL ARTICLE URL