EBÛ HANÎFE’NİN "NAMAZDA ARAPÇA'DAN BAŞKA BİR DİL İLE KIRAAT” FETVASINA DAİR BEDİÜZZAMAN SAİD NURSİ’NİN DEĞERLENDİRMELERİNİN ANALİZİ

Authors : Kadir Sayım

Pages : 60-80

View : 69 | Download : 141

Publication Date : 2026-01-02

Article Type : Research Paper

Abstract :Cumhuriyet döneminde temel devlet politikası haline gelen unsuriyet/ırkçılık fikrinin en büyük yansımalarından biri de dini alanda kendini göstermiştir. Milli bir din oluşturma çabası içine giren bu anlayış namaz, ezan gibi şeâir-i islâmiyyeyi Türkçeye çevirmeye çalışmıştır. Bu durum o dönemde çok ciddi tartışmaların kapısını açmıştır. Hükümete bir meşruiyet zemini arama gayretinde ola bir kısım ehl-i ilim özellikle Türkçe namaz konusunda makaleler yazmış ve ilmi metodlarla sanki hükümetin amacı dini meseleleri teyid ve tahkim etmekmiş gibi bu amacın meşruiyetini ortaya koymaya çalışmışlardır. Bu yaklaşımların en güçlüsünü Ebû Hanîfe’nin namazda Arapça’dan başka bir dil ile kırâate cevaz verdiğine dair nakledilen görüş oluşturmaktadır. Bediüzzaman Said Nursî’nin de içinde bulunduğu muârız ve muhâlif görüş sahipleri ise temelde İslâmî şeâirlerin olduğu gibi korunmasının gerekliliğini savunup özelde de Arapça dışında bir dil ile kırâatin câiz olmayacağını beyan etmişlerdir. Zira Arapça dil yapısı itibariyle çok geniş bir dil olduğundan başka bir dile tercüme yoluyla intikâli maksud manaların kaybolmasına ve bozulmasına sebebiyet verecektir. Bediüzzaman bunu Fatiha sûresinin ilk ayetine nahivin en temel kaideleri mûcibince verdiği mana ile örneklendirmiştir ki bu cümlenin tek kısa bir cümle ile başka bir dile tercümesinin mümkün olmadığını ispatlamaya çalışmıştır. Özelde ise Ebû Hanîfe’nin görüşünün delil olarak alınamayacağını iki açıdan açıklamıştır. Birincisi bu görüşün umum müctehidlerin görüşüne muârız olmasından mütevellid cadde-i kübrânın umum eimmenin yolu olacağı, ikinci olarak da bu fetvanın beş noktada umumi olmayıp husûsî olduğu şeklindedir. Türkiye tarihinde önemli bir yeri olan bu sürecin arkasında yer alan dinamiklerin ortaya çıkarılması ve diğer yandan fıkhî dayanakları olması itibariyle bu vesileyle meselenin ilmî yönlerinin de tahkik edilmesi ve o dönemde yaşayan büyük bir alimin gözünden konunun nazara verilmesi gelecek çalışmalar için pek çok yönlü bir örneklik oluşturacaktır. Araştırmanın en önemli sonucunu Bediüzzaman’ın ifade ettiği 5 noktada hususilik iddiasının Hanefî kaynaklarca da bazı ihtilaflarla birlikte doğrulanması oluşturmaktadır. Çalışma bir giriş ve iki başlık şeklinde ele alınacaktır.
Keywords : Türkçe Namaz, Türkçe Ezan, Ebû Hanîfe, Bediüuzzaman Said Nursî

ORIGINAL ARTICLE URL