Görünenden Fazlası: Panel Veri Tekniği ile Firma Değerinin Belirleyicilerinin Analizi

Authors : Denizcan Tamer
Pages : 188-219
Doi:10.51541/nicel.1796295
View : 39 | Download : 76
Publication Date : 2025-12-31
Article Type : Research Paper
Abstract :Bu çalışma, Borsa İstanbul (BIST) BIST50 endeksinde işlem gören 41 şirketin 2015-2023 dönemine ait çeyreklik verilerini kullanarak firma değerini belirleyen faktörleri ekonometrik olarak analiz etmektedir. Toplam 1435 gözlemden oluşan dengeli bir panel veri seti üzerinde yürütülen araştırmada, dolar bazında düzeltilmiş piyasa değerinin logaritması bağımlı değişken olarak belirlenmiştir. Modelin açıklayıcı değişkenleri ise aktif kârlılık, aktif devir hızı, cari oran, finansal kaldıraç, toplam yükümlülükler/aktif toplamı, faaliyetlerden net nakit akışı gibi finansal oranların yanı sıra, iflas riskini ölçen Altman Z-skoru, kâr manipülasyonu riskini gösteren Beneish M-skoru ve firma değerlemesine yönelik Tobin’s Q oranını içermektedir. Analizin metodolojik temelini, panel veri modellerinin temel varsayımlarını test eden diagnostik süreçler oluşturmaktadır. Yapılan testler neticesinde, panel veri setinde birimler arası yatay kesit bağımlılığı, değişen varyans (heteroskedastisite) ve otokorelasyon sorunlarının varlığı tespit edilmiştir. Klasik panel veri tahmincilerinin bu varsayım ihlalleri altında sapmalı ve tutarsız sonuçlar üreteceği gerçeğinden hareketle, bu sorunlara karşı dirençli (robust) bir tahminci olan Driscoll-Kraay (1998) standart hatalarına sahip sabit etkiler (Fixed Effects) modeli tercih edilmiştir. Bu yöntem, ekonometrik modelin güvenilirliğini ve bulguların geçerliliğini artırmaktadır. Driscoll-Kraay tahmincisinden elde edilen ampirik bulgulara göre, aktif kârlılık oranı, faaliyetlerden sağlanan net nakit akışı ve Tobin’s Q oranı, firma değeri üzerinde istatistiksel olarak anlamlı ve pozitif bir etkiye sahiptir. Toplam yükümlülüklerin varlıklara oranı ise beklentilerle uyumlu olarak firma değerini negatif yönde etkilemektedir. Buna karşın, Altman Z-skorunun negatif, Beneish M-skorunun ise pozitif yönlü anlamlı etkileri, Türkiye gibi gelişmekte olan piyasalarda yatırımcıların iflas ve manipülasyon risklerini rasyonel fiyatlamadığına işaret ederek davranışsal finans dinamiklerinin önemini ortaya koymaktadır. Bu sonuçlar, piyasa etkinliğinin sınırlı olduğu durumlarda standart finansal oranların yanı sıra risk algısı ve bilgi asimetrisi gibi faktörlerin de dikkate alınması gerektiğini göstermektedir.
Keywords : Firma Değeri, Panel Veri Analizi, Driskoll-Kraay, Finansal Oranlar

ORIGINAL ARTICLE URL