Çeviri Ödülleri Aracılığıyla Çevirmen Habituslarının ve Sermayenin Yeniden Üretimi: Türkiye Örneği

Authors : Umut Can Gökduman

Pages : 47-64

Doi:10.37599/ceviri.1790883

View : 145 | Download : 114

Publication Date : 2025-12-31

Article Type : Research Paper

Abstract :Son yıllarda, kitap çevirmenlerine ve özellikle de edebiyat çevirmenlerine verilen ödül sayısında Türkiye’de ve uluslararası ölçekte bir artış gözlemlenmektedir. Ancak bu nicel artışın, çeviri ödüllerinin işlevi, söylemi ve sembolik etkisi üzerine yapılan nitel araştırmalarda bulduğu karşılık görece sınırlıdır. Bu çalışma, Türkiye’de verilen iki farklı edebî çeviri ödülüne (Talât Sait Halman Çeviri Ödülü ve Institut français Çeviri Ödülü) odaklanarak, bu ödüllerin çeviriyle ilgili nasıl bir söylem ürettiğini ve bu söylemin çeviri eyleyicilerinin sermaye üretimlerinde hangi yönlerden etkili olduğunu incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışmada, 2015-2025 yılları arasında verilmiş ödüllere dair bibliyografik veriler toplanmış; ödül verilen çeviri yapıtlar, ödül alan çevirmenler, ödül veren kurumlar ve jüri gerekçeleri incelenmiştir. 2025 yılına ait veriler, çalışmanın yürütüldüğü tarihe kadar erişilebilen bilgilerle sınırlı tutulmuştur. Buna ek olarak, ödül aldıktan sonra çevirmenlerle yapılan röportajlar da incelemeye dahil edilmiştir. Araştırma, nitel yöntemle yürütülmüş; özellikle jüri gerekçelerinde ve çevirmen röportajlarında öne çıkan ifadelere yoğunlaşılmıştır. Makalenin kavramsal çerçevesinde Pierre Bourdieu’nün alan, sermaye ve habitus kavramları esas alınmış, çevirmenlerin mesleki habitusları irdelenmiştir. Çeviri ödüllerinin bireysel başarıları tanımanın yanı sıra kültürel ve sembolik sermayenin üretimi, yeniden dağıtımı ve meşrulaştırılmasında da etkin bir rol oynayabileceği savı ortaya atılmıştır.
Keywords : alan, çeviri ödülleri, çeviri sosyolojisi, habitus, sermaye

ORIGINAL ARTICLE URL