Kültür Çevirisi Üzerine: Kuramsal Açılımlar, Disiplinlerarası Yönelimler ve Güncel Tartışmalar

Authors : Ayşe Ayhan
Pages : 1-21
Doi:10.37599/ceviri.1795266
View : 107 | Download : 77
Publication Date : 2025-12-31
Article Type : Review Paper
Abstract :Bu makale, kültür çevirisi kavramının günümüzdeki anlamını, işlevini ve sosyal bilimler alanında farklı disiplinlerdeki yerini tartışmayı amaçlamaktadır. Makale bunun yanı sıra, kavramın çeviribilim alanındaki gelişimini, kavramsallaştırılmasını ve konumunu da inceleyecektir. Roger Keesing’in 1985 yılında ilk kez ortaya attığı kültür çevirisi kavramı, disiplinlerarası araştırmalarda önemli yankı bulmuş; antropoloji, etnografya, kültürel çalışmalar, sömürgecilik sonrası çalışmalar ve çeviribilim gibi alanlarda farklı yönleriyle tartışılmıştır. Bu bağlamda kavram, kimi zaman kuramsal bir çerçeve, kimi zaman yöntemsel bir araç, kimi zaman da analitik bir mercek olarak kullanılmış; tanımlanmış, yorumlanmış ve eleştirilmiştir. Özellikle kültürel çalışmalar ve sömürgecilik sonrası yazında, kimlik müzakereleri, kültürlerarası etkileşim ve güç ilişkilerinin çözümlenmesinde işlevsel bir yaklaşım olarak öne çıkmıştır. Çeviribilim bağlamında yürütülen tartışmalarda ise kavramın sınırlarının tam olarak çizilememesi temel bir sorun olarak dikkat çekmektedir. Kültür çevirisinin neyi kapsadığı ve hangi bağlamlarda kullanılabileceği konusundaki belirsizlik, bir yandan kavramın kuramsal zenginliğini ve esnekliğini gösterirken, diğer yandan kavramsal muğlaklığına işaret etmektedir. Bu muğlaklık, araştırmacılar açısından hem yeni açılımlar sağlayan bir imkân, hem de netlik ihtiyacını gündeme getiren bir sorun olarak değerlendirilmiştir. Makale, öncelikle kavramın ortaya çıktığı dönemden günümüze kadar nasıl yorumlandığını ve farklı alanlarda nasıl yeniden tanımlandığını inceleyecek; ardından son yıllarda yapılmış akademik çalışmalardaki yerini ve hangi yaklaşımlarla kavramsallaştırıldığı güncel örnekler üzerinden tartışacaktır. Böylece, kültür çevirisinin hem kuramsal hem de yöntemsel açıdan sunduğu katkılar ortaya konulacaktır.
Keywords : kültür çevirisi, çeviribilim, disiplinlerarasılık, çeviri kuramları, kültürel dönemeç

ORIGINAL ARTICLE URL